Học Kĩ Thuật Từ Tùng Dương Qua Ca Khúc “Chút Nắng Vàng Bay”

Nhận Biết Giọng Thổ Của Bạn Trong Âm Nhạc
Tháng Tư 6, 2017
Quãng Giọng Của So Hyang
Tháng Tư 22, 2017

 Chỉ qua một ca khúc, bạn sẽ học được rất nhiều kĩ thuật và lối hát từ Tùng Dương – một trong những nam ca sĩ bậc thầy của nhạc nhẹ Việt Nam đương đại.

 Trước tiên, xin nghe ca khúc Chút nắng vàng bay qua clip này và theo dõi kĩ số phút trong clip để kiểm tra dẫn chứng kĩ thuật.

Nghệ Thuật Sử Dụng Melisma/Run/Riff

 Ai tìm hiểu về dòng nhạc Gospel/R&B cũng đều biết melisma/run/riff. Chúng không chỉ là kĩ thuật, mà còn là thứ nghệ thuật ca hát gắn liền với tên tuổi của những diva lớn như Whitney Houston, Mariah Carey, Aretha Franklin, Patti Labelle, Toni Braxton, Lisa Fischer, Beyonce…, tạo nên trường phái riêng trong âm nhạc.

 Ngày nay, melisma/run/riff đã phổ biến trên toàn thế giới, ở nhiều dòng nhạc khác nhau, được đông đảo nghệ sĩ sử dụng.

tùng dương hát tình ca

 Âm nhạc Việt Nam, vốn đi sau thế giới khá lâu, nên không nhiều ca sĩ ý thức được việc sử dụng melisma/run/riff trong ca hát và biến nó thành nghệ thuật. Rất may mắn khi chúng ta có Tùng Dương, người đã tự ý thức và ăn sâu nó vào máu, để đưa vào âm nhạc một cách tinh tế.

 Trước hết, cần tìm hiểu qua về Melisma/Run/Riff.

Melisma Là Gì ?

 Melisma là hát một âm tiết đơn di chuyển giữa các note khác nhau liên tiếp, nó được tạo lập trên các nguyên âm. Melisma thường đổ từ cao xuống thấp hơn và chuyển linh hoạt từ chest – mixed – head – low. Nói đơn giản, melisma là luyến láy nhiều note nhạc trong một chuỗi hát nguyên âm, đổ từ cao xuống thấp.

Run & Riff Là Gì Và Có Gì Khác Nhau?

 Run và riff là chèn thêm một số note trên nguyên âm của một từ để trang trí giai điệu, giúp tăng thêm khả năng biểu hiện và cảm xúc của đoạn hát. Run và riff có thể ngắn hoặc dài, nhanh hoặc chậm, dùng trên chest/mixed/head/falsetto/whistle tùy biến tấu của ca sĩ.

​ Sự khác nhau giữa run và riff nằm ở chỗ, run là sự lặp đi lặp lại chuỗi note lên xuống trong một cao độ nhất định (thường là 2 note) còn riff lại nhảy liên tục trên nhiều note. Tuy nhiên, trong thực tế, ca sĩ thường dùng run và riff nối tiếp nhau, ít khi dùng riêng rẽ nên thường gọi chung là run/riff.

Tùng Dương Đã Áp Dụng Như Thế Nào Vào Ca Khúc ?

 Ca khúc Chút nắng vàng bay của Tùng Dương là một điển hình về việc áp dụng run/riff vào ca hát một cách tinh tế, biến nó thành nghệ thuật.​

​ Vừa vào đầu ca khúc, Tùng Dương đã phiêu run/riff trên head voice F4, G#4 kèm vibrato rồi đổ melisma + riff xuống chest voice G#3, C#4 bỏ nhỏ, tạo nên những giai điệu ngẫu hứng đầy nhạc tính, như mở ra một không gian phiêu lãng chơi đùa, đúng tinh thần ca khúc.

 Đỉnh cao kĩ thuật nằm ở chữ “vàng” (0:40) và chữ “mùa” (0:43), khi Tùng Dương run với tốc độ đổ nhanh và rất khẽ trên G#3, nên không ai có thể nhận ra anh đang run ở đoạn phrase đó, chỉ nghe đi nghe lại nhiều lần mới biết được. Để làm được điều này đòi hỏi sự điêu luyện trong việc control giọng hát, mới có thể nảy từng note một cách ẩn và khẽ đến thế. Ở Việt Nam chưa thấy nam ca sĩ nào làm được điều này trừ Tùng Dương.​

tùng dương ôi quê tôi

 Đến chữ “em” (0:49), Tùng Dương lại đổ melisma một cách rất mềm (soft) và nhẹ, thả vào hư không, nghe như lời du ngọt ngào, gợi về không khí hương đồng gió nội của lời ca. Cách làm này tiếp tục được thực hiện ở chữ “trắng” (1:28)​.

 Chữ “chói” (1:02) cũng được sử dụng melisma để đổ lên D#4.

​ Chữ “vườn” (1:15) và chữ “lành” (1:41) được riff xuống hẳn F#3 rất trầm nhưng nghe vẫn thoải mái, dễ dàng, cho thấy việc kiểm soát passagio rất tốt.

​ Từ chữ “hoa” tới chữ “nhỏ” (1:48), Tùng Dương chuyển riff rất nhẹ và ngọt, lại kín đến khó nhận ra. Đây không chỉ là kĩ thuật, mà còn là sự tinh tế trong lối hát.

 Từ 1:53, Tùng Dương thực hiện vocal runs một cách đầy ngẫu hứng trên chesty mixed D#4 rồi chuyển vút lên head voice F#4 một cách lẹ làng, mượt mà.

tùng dương sao mai điểm hẹn

​ Các đoạn hát tiếp theo được thực hiện liên tục lại như vậy. Đến gần cuối, Tùng Dương lại phiêu một chuỗi run/riff trên E4 rất thoải mái.

 Có thể thấy, trong ca khúc này, Tùng Dương sử dụng rất nhiều melisma/run/riff, từ thấp tới cao, từ chest voice tới head voice, luyến láy liên tục ở cả những đoạn phiêu ngẫu hứng lẫn nhả chữ (phrase). Nhưng rõ ràng người nghe không hề thấy mệt, ngán mà vẫn cảm nhận được một sự du dương, nhẹ nhàng, thoang thoảng không khí đồng quê đâu đây.

 Đó là vì Tùng Dương đã học được từ Whitney Houston (thần tượng của anh) cách chế ngự và kiểm soát melisma/run/riff theo nhạc tính, dựa trên nhạc cảm và sự cảm nhận. Vì thế, anh đã tránh được tình trạng phô diễn, lạm dụng melisma như nhiều ca sĩ khác, khiến người nghe mệt mỏi. Cách hát melisma/run/riff của anh rất hòa quyện với giai điệu và cảm xúc, nhịp nhàng với nhạc, phải nghe kĩ mới nhận ra. Bởi vậy mới nói, sử dụng melisma/run/riff không đơn giản kĩ thuật mà là cả một nghệ thuật.

 Và có lẽ, Tùng Dương chính là nam ca sĩ sử dụng melisma/run/riff tốt nhất Việt Nam từ trước tới nay. Đây là thành quả của việc học hỏi từ các nghệ sĩ quốc tế, chứ không chỉ dựa vào kiến thức trường lớp.

Kĩ Thuật Belting

 Trong ca khúc này, Tùng Dương không hề belt quá cao, các note belting của anh đều từ G#4 đổ xuống, nhưng rất đẹp và có sự kiểm soát cực tốt.

​ Hãy để ý cách Tùng Dương nhấn belt phrase trên G#4 vào chữ “nắng” (1:05) để thấy được đẳng cấp kĩ thuật ở anh. G#4 với tenor 2 như Tùng Dương là một note cao, nếu không kiểm soát tốt mà lên tới đó sẽ khó tránh khỏi tình trạng chói, gắt. Nhưng khi belt nhấn vào chữ “nắng” đó, Tùng Dương không những tránh được tình trạng này, mà còn tạo được độ mượt, tự nhiên, có chút gì đó hơi soft trong giọng hát, mà vẫn cộng hưởng đều đặn, có độ powerful.

tùng dương sao mai điểm hẹn

 Để làm được điều này, Tùng Dương đã chọn vị trí vang vùng xoang mặt nhưng hơi dịch lên trán và kiểm soát âm lượng trong mức vừa đủ, không quá to nhưng cũng không hề nhỏ, kèm theo breath supported đủ để làm note belt đầy đặn, căng tràn. Nói thì dễ nhưng thực hiện thì rất khó. Đa số các giọng tenor 2 khi hát vào chỗ G#4 này đều bị to và chói quá mức, khó giữ được độ soft trong khi vẫn cộng hưởng vang dội.

 Các chữ “mắt” (1:09), “ngấn” (1:13), “rơi” (1:14), “nắng” (1:31), “lên” (1:33), “ấm” (1:36), “vẫn” (1:39) cũng được thực hiện tương tự trên phrase, không phô diễn mà vẫn cộng hưởng vang dội, nghe rất đầy đặn, sướng tai nhưng không hề mệt mỏi.​

 ​Cách belting đúng vị trí âm thanh để cộng hưởng, đầy đặn mà không phô diễn này nên được các ca sĩ trẻ học hỏi.

Sử Dụng Airy Voice

 Airy voice (âm hơi) là một trong những kĩ thuật phổ biến của nhạc pop, giúp ca sĩ làm mềm câu hát và cảm xúc hơn. Trong ca khúc này, Tùng Dương cũng sử dụng airy voice để phát huy tính mộc trong giọng hát của mình (Tùng Dương là giọng mộc), với lợi thế về độ xốp, ngọt.

 ​Điều đáng nói là Tùng Dương không dùng airy voice để rên rỉ ballad mà sử dụng nó để tạo nên chất nhạc dân gian đương đại riêng của mình khi hát pop. Những tiếng thở luôn được chêm xen như lời thủ thỉ, tâm tình, mà vẫn hòa quyện với nhạc tính.

​ Airy voice được Tùng Dương kiểm soát rất tốt trên quãng trầm, chẳng hạn như chữ “nụ hoa” (0:26) được thả airy trên G3 rất liêu trai.

Kiểm Soát Quãng Trầm

 Chăm sóc và support được quãng trầm là điều cần thiết với bất cứ giọng nam cao nào. Tùng Dương là một trong những nam cao đã làm được rất tốt điều này.

 ​Các dẫn chứng về việc kiểm soát quãng trầm của Tùng Dương đã nói ở phần viết về melisma/run/riff và airy voice. Ở đây, chỉ nhấn mạnh vào việc support vibrato trên các note trầm khi phrase của anh.

 ​ Trong ca khúc này, Tùng Dương đã chạm tới G#2 ở chữ “nụ” (0:22), một note rất thấp. Nhưng đó không phải hit note, mà còn sustain vibrato đều đặn với control breath supported ổn định. Không dễ dàng gì sustain vibrato dưới tận G#2 nếu kĩ thuật không tốt.

tùng dương album độc đạo

 ​Liên tiếp ở các chữ “nắng” (0:28), “cười” (0:31), “xinh” (0:32), “lành” (1:42), “mơ” (1:45)… đều có vibrato trên low note supported và được vuốt piano (nhỏ) rất khẽ.

​ Âm /i/ là nguyên âm đóng khó hát trầm, nhưng Tùng Dương vẫn hạ xuống được G#3 kèm theo vibrato rất kín ở chữ “tay” (0:19).

Kết Luận

 Ở những nghệ sĩ bậc thầy, mỗi ca khúc hát ra đều chất chứa rất nhiều kĩ thuật, nhưng lại được kiểm soát bởi cảm nhạc và cảm nhận tinh tế, nên người nghe ít khi nhận ra, chỉ khi hát vào mới thấy rất khó. Đó không phải sự phô diễn, mà là nghệ thuật âm nhạc.

 Ca khúc Chút nắng vàng bay này chỉ là một ví dụ nhỏ về sự điều khiển kĩ thuật vả biến tấu nó lên tầm nghệ thuật của Tùng Dương – một trong những giọng nam cao hàng đầu Việt Nam hiện nay, rất đáng để học hỏi.​

Rate this post
Phuong
Phuong
Mình là Thảo Phương, một cô gái với âm nhạc là nguồn sống ^^. Mình đã từng được vào vòng đối đầu của The Voice và hiện giờ vẫn đang trên con đường làm ca sĩ :).

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *